Şeffaflık: sıralama nasıl çalışır?

Bu sayfa 5651 sayılı Kanun Ek-4/4 uyarınca sıralama ve öneri sistemlerinin ana parametrelerini açıklar. Ağırlıklar okur davranışıyla kalibre edildikçe güncellenir; buradaki sayılar sıralamayı hesaplayan kodun kullandığı sabitlerin kendisidir (formül sürümü 2).

Gündem (herkese aynı)

Bir olayın gündem puanı genişlik, ivme, etkileşim ve önemden oluşur; olay yaşlandıkça azalır:

gündem = B · (1 + 0,4·ln V) · (1 + 0,6·E) · (1 + 0,5·Ö) · Kc / (yaş_saat + 2)^1,5

• B — genişlik: olayı veren sahiplik grupları, her grup bir kez sayılır (aynı holdingin on sitesi on kaynak değildir); grubun en otoriteli kaynağının ağırlığı alınır. Ajans kopyaları ajansın grubuna sayılır. Genişlik zamanla azalmaz; eskime yalnız paydada, bir kez uygulanır.
• Yaş: olayı veren grupların ilk görülme anlarının ortancasından (medyan) ölçülür. Yeni yayıncılar katıldıkça gelişmeye devam eden olay tazelenir.
• V — ivme: son 1 saatteki yeni grup sayısının önceki 3 saatin ortalamasına oranı, en fazla 4. İvme, olayın ilk 1,5 saatinde kademeli devreye girer: yeni bir olay yalnız yeni olduğu için ivme puanı almaz.
• E — etkileşim: ln(1 + okuma + 2·paylaşım + 3·yazar entry'si + ağırlıklı oy). Okuma (olay sayfasında en az 15 saniye ya da kaynağa tıklama) ve paylaşım anonim sayaçlardır: giriş gerekmez, kimlik ve çerez okunmaz; bot kullanıcı ajanları ve başka sitelerden gelen istekler sayılmaz, IP başına hız sınırı vardır. Yazar entry'si yalnız yazar (L2) ve üstü hesaplardan sayılır; oylar hesap güvenine göre ağırlıklıdır, yeni ve düşük güvenli hesapların oyu sıfırdır.
• Ö — önem sınıfı (0, 0,5 ya da 1): açık bir kural sözlüğü — büyük deprem, faiz kararı, asgari ücret, sınav sonuçları, milli maç, büyük kaza gibi. Beklenti ve tahmin haberleri karar sayılmaz.
• Kc — kategori çarpanı: Gündem 1,2 · Türkiye 1,2 · Dünya 1,1 · Politika 1 · Ekonomi 1,1 · Spor 1 · Teknoloji 0,95 · Bilim 0,9 · Sağlık 0,95 · Yaşam 0,9 · Magazin 0,8 · Kültür-Sanat 0,85 · Otomobil 0,85 · Eğitim 0,95 · Yerel 0,9 · Afet 1,2.

Kurallar

• Giriş eşiği: en az 3 farklı sahiplik grubu ya da en yüksek önem sınıfı. Tek kaynaklı olay Gündem'e giremez. Burç, namaz vakti, “maç hangi kanalda” gibi servis haberleri hiç girmez.
• Çeşitlilik (ilk 10): aynı kategoriden en fazla 3; spor ve magazinden en fazla 2'şer; varsa en az bir dünya ve bir ekonomi haberi.
• Son dakika: 60 dakikada en az 8 ulusal grup verdiyse ve olay ilk 3'teyse.
• Şikâyet: Gündem'deki bir içerik şikâyet edilirse inceleme bitene kadar gizlenir (en geç 4 saat).
• Puan her 2 dakikada yeniden hesaplanır. Siyasi etiket yoktur: kaynaklar yalnız sahiplik grubu ve yayın türüyle (ajans, ulusal, yerel, yabancı Türkçe servis, niş) gösterilir.

Sana özel akış

Sıralama senin tarayıcında yapılır: sunucu herkese aynı ~300 olaylık havuzu gönderir. Hesabın yoksa ilgi profilin bu cihazdan çıkmaz; giriş yaptıysan cihazların arasında eşitlenmek için hesabında saklanır. İlk 5 kart her zaman herkese aynı Gündem'dir; toplumun ortak gündemi filtre balonunun dışında kalır.

• Puan: gündem · (0,4 + 0,6·σ(ilgi)); takip ettiğin takım ya da il ×1,5.
• İlgi: başlangıçta seçtiğin kategoriler 0,6. Okuduğun kategori a ← a + 0,1·(1 − a) ile artar; gündemin ilk 10'undaki bir haberi okuman %30 sayılır; tıklamadan geçtiğin kartın kategorisi ×0,97 azalır. Tüm ilgiler 14 günde yarıya söner.
• Karışım (her 10 kart): 3 gündem, 5 ilgi alanın, 1 keşif, 1 topluluk. Keşif, ilgin düşük kategorilerden rastgele (Thompson örneklemesi) seçilir. Tek bir kategori ilgilerinin %80'ini aşarsa keşif payı 2/10'a çıkar.
• Kısıtlar: art arda aynı kategoriden en fazla 2 kart; aynı olay bir kez; 20 kartta aynı kaynaktan en fazla 3; benzer kartlar yan yana gelmesin diye çeşitlilik (MMR, λ = 0,7).
• Sakin mod: açarsan politika ve asayiş haberlerinin ağırlığı ×0,3 olur.
• Her kartta “Neden görüyorum?” etiketi vardır ve kişiselleştirmeyi tamamen kapatabilirsin; kapalıyken yalnız gündem sırası gösterilir. Siyasi görüş çıkarımı yapılmaz: profil yalnız kategori ve konu düzeyindedir.

Gündemdeki başlıklar ve entry sıralaması

• Gündemdeki başlıklar: Σ yazar ağırlığı · 0,5^(yaş_saat/6). Yazar başına bir entry sayılır, çaylak entry'leri sayılmaz.
• Şükela: entry'ler Wilson alt sınırıyla (z = 1,28) sıralanır; oylar hesap güvenine göre ağırlıklıdır, favori artı oy sayılır. Eksi oylar gizlidir.

Dünün seçkisi

Tamamen otomatiktir: oy ağırlığı toplamı en az 10 olan entry'ler Wilson puanına göre sıralanır; yazar başına 1, başlık başına en fazla 2 entry; toplam 50. Moderatör müdahalesi moderasyon kaydına düşer.

Oy ağırlığı

Güven puanı e-posta ve telefon doğrulaması, hesap yaşı, katkı ve isabetli işaretlemelerle artar; onaylanmış ihlaller ve bot şüphesiyle düşer. Süper oy yoktur.

Moderasyon

Metinler Türkçe normalleştirilip (büyük/küçük harf, “4→a” gibi karakter oyunları, harf tekrarı) küfür ve hakaret sözlüğünden geçer; eşleşme olursa gönderimden önce uyarırız; ağır ifade içeren entry yine de gönderilirse daraltılmış yayımlanır. TC kimlik numarası, telefon ya da IBAN içeren metin yayımlanmaz.

Otomatik sınıflandırıcı (OpenAI omni-moderation) etkinse her metin ondan da geçer ve bazı kararları kendisi verir:

• çocuk istismarı şüphesinde gönderim engellenir, içerik yayımlanmaz;
• tehdit, nefret ya da şiddet skoru yüksekse çaylak (L1) hesabın entry'si moderatör onaylayana kadar yayımlanmaz, yazar (L2) ve üstünün entry'si daraltılmış yayımlanır;
• sınırdaki skorlarda gönderimden önce uyarırız.

Şikâyet eşiği aşılan entry'ler inceleme bitene kadar daraltılır ya da gizlenir; gündemdeki içerik şikâyet edilince hemen gizlenir. Bunların dışında gizleme, kaldırma ve yaptırım kararlarını moderatörler verir. Kurallar burada, kararlar moderasyon kaydında.